ABD yapay zekâ eylem planını açıkladı

Beyaz Saray 23 Temmuz 2025’te yapay zekâ eylem planını yayımladı, aynı gün üç kararname imzalandı. Veri merkezleri, ihracat ve devlet alımları öne çıktı.

Tarayıcınızın sesiyle okunur

23 Temmuz 2025’te Beyaz Saray, “Amerika’nın Yapay Zekâ Eylem Planı” adlı belgeyi yayımladı. Plan, yapay zekâda liderliği bir ulusal güvenlik meselesi olarak tanımlıyor ve başlıca rakip olarak Çin’i gösteriyor. Aynı gün Başkan Trump yapay zekâyla ilgili üç kararname imzaladı.

Planın üç ayağı

  • İnovasyonu hızlandırmak. Düzenleyici engelleri azaltmak, açık kaynak ve açık ağırlıklı modelleri desteklemek, devlette ve orduda yapay zekâ kullanımını yaygınlaştırmak. Bu başlıkta, mahkemelerde delil olarak sunulan sahte içeriklere karşı standart geliştirilmesi de var.
  • Altyapı kurmak. Veri merkezleri ve çip fabrikaları için izinleri hızlandırmak, elektrik şebekesini geliştirmek, bu tesislerde çalışacak insanları yetiştirmek.
  • Uluslararası diplomasi ve güvenlik. Amerikan yapay zekâ teknolojisini müttefiklere paket hâlinde ihraç etmek, çip ve çip üretim ekipmanı ihracatında denetimi sıkılaştırmak.

Kararnameler de aynı çizgide. Biri veri merkezi altyapısı için federal izinleri hızlandırıyor. Biri Amerikan yapay zekâ teknolojisinin ihracatı için bir program kuruyor. Üçüncüsü federal kurumların yalnızca “ideolojik olarak tarafsız” sayılan modelleri satın almasını öngörüyor; kararnamenin adında “woke” yapay zekâyı önlemekten söz ediliyor.

Planın ayrıntılarında da aynı yön görülüyor. Temel ilkeler arasında Amerikalı işçileri önceliklendirmek, yapay zekâ sistemlerinin ideolojik taraflılıktan arındırılması ve ileri teknolojinin kötüye kullanıma ya da hırsızlığa karşı korunması sayılıyor. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsünden (NIST), yapay zekâ risk yönetimi çerçevesindeki yanlış bilgi, çeşitlilik-eşitlik-kapsayıcılık ve iklim değişikliği atıflarını çıkarması isteniyor. İç Güvenlik Bakanlığı öncülüğünde, yapay zekâyla bağlantılı siber tehditleri izleyecek bir bilgi paylaşım merkezi kurulması da planda yer alıyor.

Avrupa’yla aynı yaz

Aynı günlerde Avrupa Birliği, Yapay Zekâ Yasası’nın büyük modellere yönelik yükümlülüklerini 2 Ağustos’ta devreye sokmaya hazırlanıyordu. Bir tarafta belgeler, risk değerlendirmeleri ve denetim vardı; öbür tarafta izinleri hızlandırma ve düzenlemeleri azaltma. Hangi yaklaşımın daha iyi sonuç vereceği siyasetin tartışma konusu ve burada taraf tutmayacağım.

Türkiye’den bakınca beni ilgilendiren daha sıradan bir şey. Kullandığımız yapay zekâ araçlarının çoğu bu iki dünyadan birinden geliyor. Veri merkezlerine akan yatırımlar araçların ne kadar hızlı ve ucuz olacağını, çip ihracatına konan kurallar da başka ülkelerdeki şirketlerin hangi donanıma ne kadar kolay ulaşacağını etkileyebilir. Bir KOBİ’nin aylık yapay zekâ faturası, bir bakıma Washington ile Brüksel’in farklı tercihlerinin arasından geçiyor.

Kaynaklar

Bu not Yapay Zekâ Günlüğü’nün parçasıdır; tarih, anlatılan gelişmenin tarihidir. Not 21 Ekim 2026’da yayımlandı.

Bu notta geçen terimler

Aynı konudan: Gelecek