Bir buzdolabı alacaksınız. Üç marka, beş model, yüzlerce yorum, birbirini tutmayan enerji etiketleri. Normalde bu iş bir akşamı yer. 2 Şubat 2025’te OpenAI, tam bu tür işler için tasarladığını söylediği bir araç tanıttı: Deep Research, yani “derin araştırma”.
Sıradan bir sohbet robotu birkaç saniyede cevap verir. Deep Research ise soruyu aldıktan sonra internette kendi başına dolaşmaya çıkıyor. Onlarca sayfa açıyor, okuyor, bulduklarına göre yeni aramalar yapıyor ve sonunda kaynak gösterilmiş bir rapor yazıyor. OpenAI’a göre bu 5 ile 30 dakika arasında sürebiliyor, iş bitince bildirim geliyor. Araç, şirketin henüz yayımlamadığı o3 modelinin web taraması ve veri analizi için uyarlanmış bir sürümüyle çalışıyor. İlk etapta ChatGPT’nin bireysel paketlerinin en pahalısı olan Pro aboneliğine sahip kullanıcılara, ayda 100 sorguya kadar açıldı; Plus kullanıcılarının sırada olduğu söylendi. Şirketin kendi örnekleri arasında araba, beyaz eşya ve mobilya gibi büyük alışverişler öncesinde yapılan araştırmalar da var.
Duyurunun en sevdiğim kısmı sınırlamalar bölümüydü. OpenAI, aracın bilgi uydurabileceğini ya da yanlış çıkarım yapabileceğini açıkça yazıyor; iç değerlendirmelerine göre mevcut modellerden daha seyrek de olsa. Güvenilir bilgiyi dedikodudan ayırmakta zorlanabildiğini, ne kadar emin olduğunu her zaman doğru yansıtmadığını, raporlarda biçim ve kaynak hataları olabileceğini de ekliyor.
Bu itiraflar aracın nasıl kullanılacağını da anlatıyor aslında. Elinizde çok çalışkan, çok hızlı ama henüz deneyimsiz bir araştırma stajyeri var. Stajyerin hazırladığı raporu da kimse müşteriye okumadan göndermez.
Raporu okurken
Kitabın dördüncü bölümünde Hayri Bey’in uydurma bir kanun maddesi yüzünden nasıl telaşa düştüğünü anlatmıştım. Deep Research gibi araçlar bu tür hataları azaltabilir, çünkü cevabı hafızasından değil okuduğu sayfalardan kuruyor. Sıfırlamıyor ama. Raporu elinize aldığınızda şunlara bakmak işe yarar:
- Raporun dayandığı sayfayı açın; o bilgi gerçekten orada yazıyor mu?
- Kaynak kim: üreticinin sitesi mi, bağımsız bir test mi, anonim bir forum yorumu mu?
- Fiyat, tarih, teknik değer gibi kararınızı etkileyecek rakamları ikinci bir yerden doğrulayın.
- Soruyu “en iyi buzdolabı” diye değil, “dört kişilik aile, sessiz çalışan, şu bütçeye kadar” diye sorun.
Bir de beklenti meselesi var. Araç internette açıkça yayımlanmış bilgiye ulaşabiliyor. Ücretli veritabanlarındaki, şirket arşivlerindeki ya da hiç yazıya geçmemiş bilgiyi bilemez. Mahalledeki servisin gerçekten ne kadar hızlı geldiğini, komşunun yıllardır kullandığı cihaz hakkındaki fikrini bilmez. Rapor, internetin bildiği kadarını biliyor. Bir akşamlık okumayı yarım saatlik kontrol işine çevirmesi de az şey sayılmaz.