Isabel Allende’nin “Tidewater Dreams” adlı romanını okudunuz mu? Okumadınız, çünkü böyle bir kitap yok. Ama Chicago Sun-Times’ın okurları, 18 Mayıs 2025 tarihli bir ekte bu kitabı yaz için önerilen romanlar arasında gördü.
NPR’ın haberine göre “2025 yaz okuma listesi” başlıklı imzasız içerik Chicago Sun-Times’ta ve The Philadelphia Inquirer’ın en az bir baskısında yayımlandı. Listede gerçek yazarlara ait olduğu söylenen ama hiç yazılmamış kitaplar vardı; Allende’nin romanının yanında Percival Everett’e mal edilen “The Rainmakers” gibi. 15 kitaplık listenin yalnızca 5’i gerçekti. Okurların ve yazarların sosyal medyada paylaşmasıyla 20 Mayıs civarında olay herkesin gündemine oturdu.
Listeyi hazırlayan serbest yazar Marco Buscaglia, içeriği kısmen yapay zekâyla ürettiğini kabul etti; NPR’a gönderdiği e-postada da hatanın gazetede değil kendisinde olduğunu söyledi. İçerik, Hearst’e bağlı King Features adlı ajanstan lisanslanmıştı. Sun-Times listenin baskıya nasıl girdiğini araştırdığını, yanlış içeriğin kabul edilemez olduğunu açıkladı.
Kitapta yapay zekânın en çok uydurduğu yerleri sıralarken ilk sıraya kaynakları ve alıntıları koymuştum. “Bunu hangi kitapta okudun?” sorusu, uydurma kitap adlarına davetiyedir. Bu olay o cümlenin neredeyse birebir gerçekleşmiş hâli. Model, bir okuma listesinin nasıl göründüğünü çok iyi biliyor: ünlü bir yazar adı, çekici bir kitap adı, iki cümlelik heyecanlı bir özet. Kalıp kusursuz dolduruluyor. Kitabın var olup olmadığı ise kalıbın umurunda değil.
Asıl üzerinde durulması gereken şey, bu listenin bir değil birkaç elden geçerek basılmış olması. Yazar hatayı üstlendi; ama ne içeriği dağıtan ajansta ne de gazetede kimse uydurma kitapları baskıdan önce fark etti. Her biri ötekinin baktığını varsaymış olabilir. Bir kitabın var olup olmadığını öğrenmek ise bir kitapçı sitesinde otuz saniyelik bir arama demekti.