20 Ocak 2025’te Çinli yapay zekâ şirketi DeepSeek, R1 adını verdiği “akıl yürüten” modelini yayımladı. Şirkete göre model matematik, kodlama ve akıl yürütme testlerinde OpenAI’ın o1 modeliyle kıyaslanabilir sonuçlar alıyor. Bu tür iddiaları her ay birkaç kez duyuyoruz, o yüzden asıl ilgimi çeken başka bir ayrıntı oldu: R1 herkese açık. İndirilebiliyor ve ticari kullanıma izin veren MIT lisansıyla geliyor, yani bir şirket onu alıp kendi ürününün içine koyabiliyor.
Cevaptan önce müsvedde
Klasik sohbet robotları soruyu duyar duymaz yazmaya başlar. R1 gibi modeller önce bir tür müsvedde tutuyor. Problemi parçalara ayırıyor, bir yol deniyor, hata yaptığını fark edince geri dönüyor, cevabı ondan sonra yazıyor. DeepSeek’in uygulamasında bu müsvedde ekranda akıyor ve modelin kendi hesabını kontrol edişini satır satır okuyabiliyorsunuz. Okulda “sadece sonucu yazma, işlemini göster” diyen öğretmenler bu ekranı görse herhâlde memnun olurdu.
En büyük sürüm yüzlerce gigabaytlık bir dosya ve evdeki dizüstünde çalışmıyor. Ama DeepSeek aynı gün, R1’in bilgisini aktardığı altı küçük model de paylaştı. Bunların küçükleri sıradan bir bilgisayarda çalışabiliyor.
Şirketlere yapay zekâ danışmanlığı verirken en sık duyduğum soru “Verimiz nereye gidiyor?” sorusu. Kendi sunucunuzda çalışan bir model bu soruya yeni bir cevap ekliyor: hiçbir yere. Teklif dosyası da müşteri listesi de şirketin dışına çıkmadan işlenebiliyor. Bu rahatlık şimdiye kadar daha çok büyük bütçeli şirketlerin elindeydi.
Ucuz model, pahalı soru
DeepSeek, bir önceki modeli V3’ün eğitiminin yaklaşık 5,6 milyon dolara mal olduğunu teknik raporunda yazmıştı. Rakam epey tartışıldı. Uzmanlar bunun yalnızca son eğitim turunu kapsadığını, araştırma geliştirme masraflarının bütününü yansıtmadığını söylüyor. Yine de sektöre giden mesaj açık: Güçlü bir model yapmak için illa milyarlarca dolar gerekmeyebilir.
Pahalı olan soru şu: Bu kadar güçlü ve bedava bir araç hangi şartlarla hizmet veriyor? DeepSeek’in kendi uygulamasını ya da sitesini kullandığınızda yazdıklarınız şirketin sunucularına gidiyor. Modeli kendiniz kurarsanız bu kaygı ortadan kalkıyor, ama bu kez kurulum bilgisi ve donanım lazım. Bir aracı seçerken performans tablosuna bakmak kolay. Zor olan, gizlilik metninin o sıkıcı paragraflarını okumak.
Bedava öğle yemeği yoktur derler. Bu sefer masada gerçekten bedava bir tabak var gibi görünüyor, sadece menünün arkasında küçük harflerle yazılanları okumak gerekiyor.