# OpenAI üç büyük soruyu çözdüğünü söylüyor, sıra kontrol edenlerde

Yazar: İbrahim Deniz Sönmez  
Kategori: Gelecek  
Olay tarihi: 26 Ekim 2026 (2026-10-26)  
Olay: OpenAI, modellerinin Üstel Zaman Hipotezi'ni çürüttüğünü ve matematik ile fizikte iki büyük sonuca ulaştığını açıkladı  
Adres: https://ibrahimdenizsonmez.com/yazilar/openai-uc-bilimsel-iddia-dogrulama-sirasi/

> OpenAI 26 Ekim 2026'da modellerinin bilgisayar bilimi, matematik ve fizikte üç büyük sonuca ulaştığını açıkladı. İddialar şimdi bağımsız doğrulama bekliyor.

26 Ekim 2026'da OpenAI'dan gelen duyuruyu okurken iki kez başa döndüm. Şirket, modellerinin bilgisayar biliminde, matematikte ve fizikte onlarca yıldır açık duran sorularda sonuca ulaştığını söylüyor. Hepsi için aynı uyarıyı baştan yapmak gerek: şu an elimizde OpenAI'ın iddiası var, bağımsız uzmanların onayı yok.

## Bilgisayar bilimindeki iddia

İlki Üstel Zaman Hipotezi. Kabaca şunu söyler: Bazı mantık bulmacalarının en zor türlerini çözmenin, bulmaca büyüdükçe katlanarak uzayan bir süreden daha kısa bir yolu yoktur. Bilgisayar bilimciler pek çok başka sonucu bu varsayımın üstüne kurdu. OpenAI, modellerinin bu bulmacaların belirli bir türünde olası çözümlerin sayısını beklenenden hızlı hesaplayan bir yöntem bulduğunu ve bunun hipotezi çürüttüğünü söylüyor. Bunun pratikte bir hız kazancına dönüşmesi için ciddi ek araştırma gerektiğini de kendisi ekliyor. Sonucu, UC San Diego'dan Russell Impagliazzo ve Ramamohan Paturi ile MIT'den Ryan Williams'ın içinde olduğu bir grup inceleyecek. Impagliazzo ve Paturi, hipotezi ilk ortaya atan iki isim.

## Matematik ve fizik

İkinci iddia matematikte: “yerel düzleştirme” adı verilen bir sanının bütün boyutlarda ispatı. OpenAI'a göre bu sonuç Kakeya ve Stein sanıları gibi ünlü problemleri de beraberinde çözüyor; The Verge ise kapsamın şirketin anlattığından dar olabileceğini yazıyor. Üçüncüsü fizikte. Dört boyutta etkileşen bazı kuantum alan kuramlarının, aralarında atom çekirdeğindeki parçacıkları bir arada tutan kuvveti anlatan kuantum renk dinamiğinin de bulunduğu, matematiksel olarak sağlam biçimde var olduğunun ispatı. Fizik çalışmaları henüz yayımlanmadı; Nobel ödüllü fizikçi David Gross'un başında olduğu bir grup süreci yürütecek.

İspatların bir kısmı Lean adlı bir dilde de yazılmış. Lean, bir ispatın her adımını bilgisayara kontrol ettirmeye yarıyor ve insan hakemin gözünden kaçabilecek bir boşluğu yakalayabiliyor. Ama yalnızca yazılan ifadenin ispatlandığını gösteriyor. O ifadenin gerçekten iddia edilen problemi anlatıp anlatmadığına yine insanlar bakacak.

Üstel Zaman Hipotezi sonucunu inceleyecek grup bütün ham verilerin açılmasını istedi, OpenAI da kabul etti. İncelemeye katılanlar ücret almadan ve gizlilik sözleşmesi imzalamadan çalışıyor. Bu, süreci dışarıdan izlenebilir kılıyor. Matematikte büyük iddiaların bazen aylar içinde onaylandığını, bazen de bir hata bulunup geri çekildiğini hatırlamakta fayda var.

Gazetede “yapay zekâ çözdü” başlığını gördüğünüzde sorulacak soru basit: Kim kontrol etti? Bu üç sonuç için cevap şimdilik şöyle: inceleme sürüyor, bağımsız onay henüz yok.

**Cebe koy:** “Yapay zekâ çözdü” haberinde ilk bakılacak yer, kimin kontrol ettiği.

## Kaynaklar

- [OpenAI claims AI disproved Exponential Time Hypothesis, releases three results (Let's Data Science)](https://letsdatascience.com/news/openai-claims-ai-disproved-exponential-time-hypothesis-relea-d7c8838b)
- [New OpenAI Research Says Exponential Time Hypothesis (ETH) Is False (OfficeChai)](https://officechai.com/ai/new-openai-research-says-exponential-time-hypothesis-eth-is-false/)

---
Yapay Zekâ Günlüğü, İbrahim Deniz Sönmez: https://ibrahimdenizsonmez.com/yazilar/  
Ücretsiz kitap Kim Korkar HAIn Zekâdan?: https://ibrahimdenizsonmez.com/kitaplar/kim-korkar-hain-zekadan/
